Borstvorming bij de man (gynaecomastie)

Hier vindt u een overzicht van de mogelijke oorzaken en klachten van gynaecomastie (borstvorming bij de man) en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren bij het vaststellen van een aandoening de situatie voor iedereen weer anders kan zijn.

fotosbehandeling-knop

Wat is gynaecomastie?

Als baby hebben zowel meisjes als jongens kleine klierschijfjes achter de tepels. Deze verdwijnen doorgaans bij de jongens in de kindertijd. In de pubertijd zal onder invloed van de hormonen bij meisjes borstvorming ontstaan. Ook bij jongens komt het regelmatig voor dat er onder invloed van hormonen in de pubertijd weer borstklieren opzwellen. Meestal is dat dubbelzijdig. Maar het kan ook wel eens enkelzijdig zijn. Deze borstvorming is tijdens de pubertijd meestal kortdurend maar kan ook meer dan drie jaar blijven bestaan. Deze borstklierzwelling bij de man op babyleeftijd en in de pubertijd is eigenlijk fysiologisch, dus normaal. Dat wil zeggen dat het niet abnormaal is maar een normale reactie van klier op hormonen. Vanaf middelbare leeftijd kan de borstklier bij de man tijdens het ouder worden ook gaan opzwellen. Toch kunnen op oudere leeftijd andere oorzaken een rol spelen bij het ontstaan van gynaecomastie. Een borstkliervergroting bij de man is meestal te voelen als een elastische zwelling van ongeveer 1 à 2cm achter de tepel. Wanneer gynaecomastie niet fysiologisch is, dus niet normaal, kan de gynaecomastie ontstaan zijn.

  1. als bijwerking van bepaalde medicijnen
  2. als reactie op stofwisselingsveranderingen bij lever- of nierziekten
  3. bij hormoonproducerende gezwellen van zaadbal of luchtwegen
  4. bij verandering in de productie van de hormonen
  5. te geringe productie door de zaadbal of stress of bij het slikken van hormonen
  6. borstkanker bij de man
  7. meestal kan geen oorzaak worden gevonden
  8. er kan ook sprake zijn van pseudo gynaecomastie, dat wil zeggen dat de borstklier zelf niet of afwijkend is maar dat er gewoon teveel vetafzetting is zodat er borsten zijn ontstaan.

Welke klachten kunnen gynaecomastie geven?

Er kunnen cosmetische bezwaren zijn. Dat wil zeggen dat mannen vinden dat de borstvorming niet bij hun lichaam past. Het kan ook hinderlijk zijn, bijvoorbeeld bij het dragen van bretels of rugzak. Soms worden pijnklachten aangegeven maar meestal geeft gynaecomastie aanleiding tot ongerustheid.

Bij normale gynaecomastie op babyleeftijd en de pubertijd zal de arts meestal volstaan met een lichamelijk onderzoek. Wanneer de kans op een niet fysiologische gynaecomastie aanwezig is kan aanvullend onderzoek worden ingezet. Dat kan een bloedafname zijn om bepaalde stoffen in het bloed te onderzoeken of er kan een echo worden gemaakt van de borstklier, zaadballen en/of lever. Soms wordt er een röntgenfoto gemaakt van de borstklier en de longen. Bij het vermoeden van een kwaadaardige aandoening kan een celonderzoek worden ingezet na een punctie. Er wordt dan met een naaldje in het weefsel geprikt om cellen te verkrijgen.

De behandelingsmogelijkheden

Bij fysiologische gynaecomastie, dus normale gynaecomastie, is geruststelling en een afwachtende houding gerechtvaardigd.
Bij niet fysiologische gynaecomastie zal afhankelijk van de oorzaak een behandeling worden opgesteld, bijvoorbeeld als dit het gevolg is van medicijngebruik kan bekeken worden of dit kan worden aangepast. Wanneer het borstkanker blijkt te zijn dan wordt doorgaans het gebied met de borstklier en tepel verwijderd samen met een okselklier aan die kant. Is een zaadbalgezwel de oorzaak dan zal, nadat de zaadbal is verwijderd, een ander behandelplan worden opgesteld.

De operatie

Wanneer de oorzaak niet duidelijk is kan afhankelijk van de omstandigheden en de klachten worden besloten tot een operatie. Daarbij wordt het klierweefsel onder de tepel verwijderd. Deze operatie wordt meestal onder narcose uitgevoerd en gebeurd dit over het algemeen in een dagbehandeling. De methode die wordt toegepast hangt af van het type gynaecomastie en van de ernst van de problemen. De meest eenvoudige methode die wordt gebruikt bij kleine hoeveelheden vetweefsel is het vet weghalen door middel van een liposculptuur of liposuctie. Het heeft echter geen zin meer als de huid al is uitgerekt of wanneer stevig klierweefsel aanwezig is. Wanneer sprake is van een aanzienlijk huidoverschot wordt de techniek van een borstverkleining toegepast. Deze techniek gaat gepaard met meer littekens en brengt dus het risico met zich mee dat de patiënt zijn probleem, waarvoor hij zich al schaamde, vervangt door een nieuw probleem, te weten littekens.

De meest voorkomende methode en techniek die bestaat is het onderhuids verwijderen van klierweefsel gecombineerd met liposuctie. Deze methode wordt onder algehele anesthesie uitgevoerd. De incisie wordt ter grootte van ongeveer de halve omtrek van de tepel geplaatst en in sommige gevallen wordt de incisie langer gemaakt aan beide zijde. De chirurg scheidt vervolgens het overschot aan klierweefsel van de huid en spier en wordt dit weggenomen. Een kleine hoeveelheid klierweefsel wordt onder de tepel achtergelaten om te voorkomen dat een ingedeukte indruk ontstaat in dit gebied. De randen moeten voorzichtig afgevlakt worden om te voorkomen dat een rand ontstaat. Hierbij kan liposculptuur van nut zijn. Na de operatie wordt vaak een drain gebruikt en een compressieverband aangebracht.

Complicaties van de operatieve behandeling

Geen enkele ingreep is vrij van de kans op complicaties. Zo zijn er ook bij deze operatie de normale risico’s op complicaties zoals trombose, longontsteking, nabloeding, wondinfectie.

Daarnaast zijn er nog een paar zeldzame complicaties mogelijk. Wanneer onder de tepel door wordt geopereerd kan er wel eens een littekenvorming van de tepel ontstaan of de tepeldoorbloeding kan in het gedrang komen. Doorgaans is er weinig kans op complicaties en deze zijn ook goed te behandelen.

Er bestaat kans op bloeduitstortingen waardoor de borsten in begin wat hard kunnen aanvoelen, maar dit verdwijnt in de loop van enkele weken vanzelf. Zoals bij elke wond is ook bij deze operatie een kans op infectie. Absolute symmetrie bij dubbelzijdige operaties is niet te garanderen. Soms is het noodzakelijk om een aanvullende operatie uit te voeren voor het verkrijgen van een goed eindresultaat.
Ten slotte kunnen gestoorde wondgenezing en weefselversterf leiden tot minder goede resultaat.

Na de operatie

Er zit uiteraard verband op de wonden en soms zijn er drains aangebracht die meestal binnen 12 of 24 uur worden verwijderd. Na de operatie zal het operatiegebied gevoelig zijn. Eenvoudige pijnstilling is meestal voldoende om het ongemak te verlichten. Een verwijderde borstklier wordt opgestuurd voor pathologisch onderzoek en bij de eerste poliklinisch controle na de operatie is de uitslag doorgaans bekend. De eerste 6 weken na de operatie wordt aangeraden niet zwaar te tillen en te fitnessen of sporten. Oom de wondgenezing te ondersteunen en oedeemvorming of zwelling na de ingreep voorkomen moet gedurende 6 weken een steunend korset of jasje gedragen worden. Uiteraard kunnen door wondvocht en bloeduitstorting de borsten de eerste paar dagen tot een week wat gezwollen zijn. Dit verdwijnt vanzelf. Na twee weken worden de hechtingen verwijderd.